Doğal sabun nedir?

Doğal sabun, adı üstünde  tamamen doğal malzeme kullanılarak yapılan sabundur. Yağlar doğal olacak, sonra sodyum hidroksitle reaksiyon sonucu da doğal sabun elde edilecek. Herhangi doğal olmayan madde ilave edilmeyecek .

Bitkisel yağlar mı, hayvansal yağlar mı:

Sanayide üretim maliyetini düşürmek için  her türlü hayvansal yağlar kullanılmakta, hatta yurtdışından  yağ artıkları ithal edilerek sabun yapımında kullanılmakta… Hayvansal yağlar da sonuçta yağ asitleri içerir, ve bu yağ asitleri sabun yapımı için gerekir. Bu hayvansal yağlar yüksek ısıl işlemden geçirilerek sabun yapımına hazırlanır. Bu işlem sırasında iyi bir yağ kokusu etrafı sarar. Sabunlaşma sırasında oluşan doğal gliserin, nemlendirici olarak sabunda bırakılmayarak alınır, kalan sabun posası gibi bir şey olur. İçine bazen ucuz olan yapay gliserin cildi yumuşatsın diye katılır… Sabundaki kokuyu bastırmak ve insanları ürüne çekmek için de keskin kimyasal parfümler ve renklendiriciler katılır. Sabunların bileşimi kimyasal ürünlerle ayarlanarak çocuklarınız için veya hassas ciltler için diyerek daha pahalıya satılır. Daha fazla kimyasalla daha yararlı bir ürün nasıl ortaya çıkar acaba ? Sonuç olarak, hayvansal yağlar da bitkisel yağlar da pekala doğal sabun için kullanılabilir ama hiçbir kimyasal madde eklenmemesi şartıyla, aksi zaten doğal sabun olmaz !

Ne kadar doğal?

Günümüzde “doğal” ve “organik” kavramlarının pazarlamadaki büyüsünü keşfeden üreticiler bu sabunlara “bir miktar” bitkisel yağ katarak sanki tüm ürün o yağ kullanılarak üretilmiş havasını başarıyla vermektedirler, “zeytinyağlı sabun” ama ne kadar zeytinyağlı kim bilir…

Geleneksel köy sabunu:

Köylerde geleneksel veya basit yöntemlerle yapılan sabunlarda bitkisel yağlar kullanılmakta. Ancak genelde yağ sıkımından artan ve yenilmesi mümkün olmayan artık yağlar işleme konur. Eğer temiz, sağlıklı yağlar kullanılırsa bir problem olmaz … Bazı yörelerde  sodyum hidroksit yerine odun külleri hala kullanılmakta, ama formülasyonlar ilkel seviyede olabilmekte.  Yağlar ve baz çok miktarda karıştırılıp saatlerce kaynatılarak sabunun oluşması beklenir. Sonuçta bir süre sonra sabun oluşur ama bu sabun ne kadar sağlıklıdır o biraz tartışılır.

Hem doğal hem de ticari sabun:

Yakın zamanlarda ülkemizde popüler hale gelen doğal sabunlarda ise genelde söylenen, içeriklerinde doğal bitkisel yağlardan bulunduğudur.  Hangi oranlarda olduğu ticari sır kavramına girdiğinden söylenmeyebilir, ama doğal yağlardan üretilen sabunlar ne hikmetse dokunulduğunda yağlı hissi vermezler, taş gibi serttirler, sanki yağlar buharlaşmış gibi. Ve hepsi de ne hikmetse rengarenktir ve çok keskin parfüm ve kokulara sahiptir. Gerçek doğal sabunda ise,  sabunlaşma işleminden sonra doğal yağlardan geriye çok hafif bir renk ve koku kalır. Sabunun kimyasal oluşumunda yağ asitleri bazla birleşerek sabunu oluşturur tamam, ama gliserin kalır… Formülasyonda yağ oranını biraz fazla tutarsanız fazla yağ reaksiyona girmez ve sabunda kalır. Bu da gliserinle beraber cildi yumuşatmaya, korumaya katkıda bulunur, her ne kadar sabun cilt üzerindeki sebum denilen yağ tabakasını çözerek kirleri uzaklaştırırken cildi kurutsa da…

Sıcak işlem vs. soğuk işlem doğal sabun üretimi:

Doğal sabun yapımında popüler olarak iki tür üretim şekli vardır: sıcak işlem ve soğuk işlem.

Sıcak işlemde, sabun yapılırken yağlar ve sodyum hidroksit ısıtılırarak fazla suyun uçması ve sabunun kısa sürede sert olması istenir. Sabun yapımı zaten ısı veren bir işlemdir, ekstradan kullanılan yağlar ısıtılırsa içerdikleri yararlı maddeler de su ve gliserinle birlikte uçar, kalan yalnızca sert bir temizleyicidir. Bu sırada çoğunlukla kayatuzu veya sofratuzu da eklenir daha sert olması için..

Soğuk işlem sabun yapımı dendiğinde sakın buz gibi bir ortamda sabun yapılır diye düşünmeyin. Doğal sabun yapımında kullanılan yağlar hep bitkisel kaynaklı olsalar da hepsi sıvı yağ diye düşünülmemelidir, katı olan veya oda sıcaklığında katılaşan bitkisel yağlar da vardır. Bunların bir miktar ısı verilerek eritilmesi gerekir, ayrıca sodyum hidroksit çözeltisi hazırlanırken ısı açığa çıkar. Yani soğuk işlem sabun yapımı da bir derece ısıl ortamda oluşur zaten… Bu yöntemle yapılan sabunların tam olarak oluşması 4 – 6 hafta sürer. İşte problem burada, ticari olarak 4 – 6 hafta beklemek ama daha doğal ve tüketici için daha yararlı bir sabun mu , yoksa kaynatıp daha kısa sürede kurutarak daha hızlı satılacak sabun mu… Her iki şekilde de, elde edilen tamamen doğal ürün sonuçta.

Sabunda kokular ve renkler:

İnsanın bilinçaltında  sabunla ilgili birçok klişe var, ve kozmetik endüstrisi bunları hep kendi yararına kullanmaktadır. Birincisi sabun güzel kokar, ikincisi rengarenk görünür. Gliserinli sabun şeffaftır. Antibakteriyel sabun çok işe yarar.  Hem annelerimiz hatta babaannelerimiz de hep söylemezler mi… Ve zengin-fakir veya eğitimli-cahil farketmeden bunlar çoğumuzun bilinçaltında yerleşik duruyor. Gözlemleyin bakalım siz veya başkaları herhangi bir sabunu satın alırken nasıl davranır…

Gerçekte sabun parfüm kokmaz, rengarenk olmaz, her doğal sabun gliserin içerir, her doğal sabun içeriğindeki doğal yağlardan dolayı antibakteriyeldir … Kokular ve renkler çoğunlukla kimyasaldır, sentetiktir… Hani o zaman nerede bu doğal sabun?

Bu problem yalnızca ülkemizde değil tüm dünyada çok yaygın, ve çaresi basit: tüketici bilinci ! Her türlü ürünü satın alırken davranışlarınızı kontrol edebilirseniz, ve alışveriş yapmadan önce basit bir araştırma yaparsanız sizi kimse aldatamaz… Araştırın, öğrenin, en azından ürün etiketlerini okuyun ! Bunun için de kozmetik sanayisi olmayacak yöntemler geliştirdi. Özellikle kozmetik ürünlerinin etiketleri anlaşılmaz yerli/yabancı terim ve kodlarla doldurularak kavram kargaşası yaratılmakta. En basitinden o anlı şanlı markalar ürünlerde kullandıkları “su” yu, hala latince veya ingilizce kelimelerle yazmaktalar “aqua” olarak. Sanki su dese malı ucuz satmak zorunda kalacak…

Lilart sabun:

Bütün bu nedenlerden dolayı, en azından her zaman kullandığımız sabundan emin olmak için sabun üretmeye başladık, ve tamamen doğal sabunu yaptık, hem de en iyisinden! Bekleriz…