Sabun Nedir ?

Sabun gibi hergün sürekli kullandığımız bir ürünün aslında ne olduğunu ve nasıl yapıldığını bilmek ister misiniz ?

 Sabun’un Kimyası :

Sabun, alkali maddeler ile yağlarda bulunan asitlerin kimyasal reaksiyonu sonucu ortaya çıkan bir tuz bileşiğidir, evet bir tuz !..

Peki bu tuz ise, sabun nerede ?

Kimya biliminde tuz, suda çözündüğünde çoğunlukla iyonlarına ayrışan asit ve baz bileşiklerini tanımlar. Yemeklerde kullandığımız sofra tuzu buna bir örnektir. Temizlik amacıyla kullandığımız sabun ise yağ asitlerininin baz olan NaOH – Sodyum Hidroksit veya KOH – Potasyum Hidroksit ile birleşerek oluşturduğu tuzlardır.  Sabun da kullanıldığı zaman suda  çözünür, veya halk diliyle erir.

Sodyum hidroksit halk arasında yaygın kullanım şekliyle kostik olarak da bilinir, ayrıca tıkanan lavaboları açmakta kullanılan madde de düşük kalite sodyum veya potasyum hidroksit bileşiğidir. Sodyum hidroksit katı sabun yapımında kullanılırken potasyum hidroksit sıvı sabun veya jel sabun yapımında kullanılır.

sabunun-kimyasal-formülü

sabun-formülü

Sabun yapılırken hayvansal veya bitkisel özellikte katı ve sıvı yağlar, kuvvetli alkali çözelti ile belli oranlarda karıştırılır. Katı ve sıvı yağlar Trigliserid adı verilen moleküllerden oluşur.  Trigliserid moleküllerinde ise üç yağ asidi molekülü, bir gliserin molekülüne birleşik durumdadır. Yani  Trigliserid eşittir  üç gliserid… Bu yağ asitleri alkali çözelti ile karıştırıldığında sabunlaşma dediğimiz kimyasal reaksiyon başlar. Bu reaksiyon sırasında trigliserid moleküllerinde bulunan üç yağ asidi molekülü alkali çözeltide ayrışır ve alkali metallerle birleşerek sabun adı verilen tuzu oluşturur, gliserin molekülleri ise serbest kalır. Şimdi, tekrar etmek gerekirse bu işlem sırasında sabun tuzları ve gliserin molekülleri oluşur.  Burası aslında çok önemli bir konu, çünkü gliserin sabun yaparken ortaya çıkan oldukça önemli bir ürün.

Özellikle gıda, ilaç ve kozmetik sanayisinde gliserin kullanımı çok yaygındır. Gliserin, gıda ve ilaç üretiminde tatlandırıcı, kıvam arttırıcı vb. olarak, kozmetik sanayisinde ise nemlendirici olarak ve anti allerjik ürünlerin yapımında  kullanılır. Pek pahalı olan kozmetiklerde doğal gliserin, diğer sıradan ürünlerde ise propilen vb. petrol türevi kimyasal maddelerden elde edilen yapay gliserin kullanılır. Doğal gliserin diğer doğal ürünlerde olduğu gibi sentetik olanından daha pahalıdır. O zaman sabun yaparken oluşan gliserini ayrıştır ve doğal gliserin olarak sat, kalan sabuna da daha ucuz olan sentetik gliserin kat… Oldu sana gliserinli sabun …

Belirtmek gerekir ki deterjan sanayisinde anlı şanlı markalar sabunu, gliserini alındıktan sonra adeta artık veya yan ürün olarak görürler ve düşük fiyatlara güzel reklamlar ve paketlerde tüketiciye sunarlar. Sert olması, güzel kokması, iyi temizlemesi için sentetik kimyasallarla doldurup satarlar. Amaç ürünü satmak, yoksa tüketici ve çevre sağlığı hep geri plandadır.

Sabun Nasıl Temizler :

Sabun gerçekte hiçbirşeyi temizlemez, temizleme işlemini yapan asıl eleman bildiğimiz sudur. Peki elimiz kirlendiğinde sadece suyla yıkadığımızda neden temizlenmez ? Cevap yağlarda gizlidir, yağlar kir oluşturan maddelerle karışarak onları adeta hapseder ve suyun kirli maddelere ulaşarak onları yıkamasına engel olur. Ne yapmak lazım o zaman ? Yağ tabakasını çözerek suyun yağlı kire ulaşmasını ve onu yıkamasını sağlamak…Böl, parçala ve temizle ! Bu kadar basit, ve sabun işte bunu yapar…

sabun molekülü

Bir sabun molekülünün yapısı

Sabun molekülleri, elektrik yüklü bir baş kısmına ve yüksüz bir kuyruk kısmına sahiptir. Elektrik yüklü baş kısmı suyu sever, yani “hidrofil” dir. Diğer taraftan kuyruk kısmı ise sudan nefret eder, yani “hidrofobik” tir, ama yağ moleküllerini sever. Sabunlu su yağ molekülleri tarafından kaplanmış kir parçasına dokunduğunda işte bu yağ sever kısmı yağ moleküllerine yapışır ve onları çok ufak parçalara ayırarak kirle birlikte “çözer”, daha sonra da suyla durulama yapınca kir akar gider… Yani kıssadan hisse, asıl temizleyici sudur, sabun ise yardımcı eleman !..

sabun nasıl temizler

Sabun kiri işte böyle temizler !..

Sabun’un Tarihi :

Sabun benzeri temizlik için kullanılan malzemeler ilk antik Sümer uygarlığında kullanılmış, yaklaşık M.Ö. 3.bin yılda, yani 5 bin sene önce… Babil’de keşfedilen bir çivi yazısı tablette M.Ö. 2800 lerde odun külü ve  yağ karışımlarının kaynatılarak sabun yapıldığı anlatılmakta. Bu bilinen ilk sabun, Babil’li tüccarların yünü ve pamuğu temizlemesi amacıyla kullanılmış önceleri. Buradan Mısır ve diğer yakındoğu milletlerine yayılmış, M.Ö. 1550 yıllarına ait Ebers Papirüsleri’nde hayvansal ve bitkisel yağlarla alkali tuzların karışımının deri tedavisinde kullanıldığı belirtiliyor antik Mısır’da. Antik dünyanın ünlü yazarlarından Yaşlı Pliny, Fenikelilerin M.Ö. 600 de keçi yağı ve odun küllerini karıştırarak sabun yaptığından bahseder. Bu teknoloji Roma İmparatorluğu zamanında Anadolu’ya ulaşmış. Antik Bergama’lı ünlü doktor Galen, yazılarında  benzer karışımdan kullanılmasını tavsiye eder. Avrupa’da ise, Kuzeyden gelen Galyalılar/Germenler bunu saçlarını temizleme ve yumuşatma amacıyla kullanıp diğer milletlere tanıtmışlar. Adına da “saipo” demişler, sonra sapo, soap, savon demiş farklı insanlar. Bu Germenik kelime dilimize sabun olarak girmiş.

Odun külü baz etkisi gösteren bir maddedir, bu kül suyla ve yağla karıştırılırsa sabun benzeri karışım elde edilir. Kavak ve meşe külü bu iş için tercih edilir. Anadolu’nun hala bazı yörelerinde külle çamaşır yıkarlar dere kenarlarında…

 

Telefonlar:

Telefonlar:

İş Tel. : 216 – 427 7572

Mobil : 532 – 256 9030

 

E – Posta :

info@lilartsanat.com

Adresimiz :

Lilart Sanat Ürünleri Dış Ticaret

Gülsuyu Mah., Fevzi Çakmak Cad.,

Çiçek Çıkmazı Sok., No: 3,

Maltepe – İstanbul